Strangers in the Night

* رای ما فقط سبز! به امید ایرانی آبادتر حتی اگر شده یک قدم روبه جلوتر!

* چند ساعتی است که خبر اول سايت ها شده: جسد برهنه ديويد کارادين را در هتلی در بانکوک پيدا کرده اند، آويزان در کمد لباس ها. مي گويند بازيگر ۷۲ ساله (همان بيل در بيل را بکش جلد ۱ و ۲) خودکشی کرده اما نزديکان به او مي گويند مرگش تصادفی بوده... 

در چنگال سرنوشت

درختان شادمانند از آن که به ندرت دستخوش احساسات می شوند

اما تخته سنگان بسی شادترند، آنان هیچ احساسی ندارند.

دردی به بزرگی دردِ زنده بودن

و باری سنگین تر از زندگی هوشیارانه نیست.

بودن و هیچ ندانستن و نه حتی راهی روشن پیش رو

و ترسِ بودن و بیم های آتی...

و دهشت بی چون و چرایِ این که فردا مُرداری بیش نخواهی بود

و اسیر رنج بودن در طول زندگی و در گذر از تاریکی،

از آن چه نمی شناسیمش و بدان سوءظن نمی بریم...

و جسمی که با چند خوشه انگور ناب به کام وسوسه فرو می رود،

و گور، که با دسته گلهای خاکسپاری، ما را چشم در راه دارد

و نمی دانیم که رهسپار کجاییم

همان طور که نمی دانیم از کجا آمده ایم!

 روبن داریو، شاعر شهیر و دوران ساز نیکاراگوئه ای (1876-1916)، ترجمه: ج.ر.

در شاهکار انجمن شاعران مرده صحنه ای است که معلم ادبیات، آقای کیتینگ (رابین ویلیامز)، برای دانش آموزانش از روزگار جوانی خود می گوید؛ آن وقت ها که شعر – و به خصوص اشعار شاعران بی همتای دوره رمانتیک انگلستان – مثل شیر و عسل بر لبان و زبان های او و همکلاسی هایش جاری بوده است. شعر بالا هم روزگاری برای من این طور بود، و هنوز هم هست. شاید هفت هشت سال پیش باشد که آن را ترجمه کرده ام و حالا لابلای یادداشت های دست نویس آن روزها یافته ام آن را بار دیگر... این هم ترجمه انگلیسی آن. 

* نمی دانم چقدر سینمای لوئیس بونوئل را دوست دارید؛ من شیفته آثار او بوده ام و هستم. اما از زمانی که راه شیری – یکی از سه فیلم سه گانه در جست و جوی حقیقت – را دیده ام احساس می کنم بی نهایت دوستش دارم. اصلا شاید با آلفرد هیچکاک هم عقیده بشوم که بونوئل بهترین کارگردان سینماست. راه شیری را کارگردانی ساخته که قرار است ملحد باشد اما از گوشه و کنار آن نور حقیقت بیرون می زند؛ در اوج توازن است این فیلم و بار دیگر این ایده ام برایم ثابت شد که ملحدان بهترین فیلم های مذهبی را می سازند. اوضاع روبه راه شود، برایش پرونده ای درخواهیم آورد تا عرض ارادتی به استاد مسلم سینما کرده باشیم.

* مطلبی نوشته ام به نام «قصه پیرشدن تو شنیدن داره!» برای فیلم بزرگ مورد عجیب بنجامین باتن که در کنار دیگر مطالب پرونده ای که برای فارست گامپ و مورد عجیب بنجامین باتن (فارست/بنجامین) گردآوری کرده ایم، در شماره 395 ماهنامه سینمایی فیلم منتشر شده است... برای این که پی ببرید این عنوان را از کجا آورده ام باید مطلب را بخوانید. فهرست مطالب این شماره.

* روز به روز داریم به نمایشگاه شاهکارهای نقاشی در موزه هنرهای معاصر نزدیک و نزدیک تر می شویم...

* روزنوشت تازه نوشته ام. درباره راننده تاکسی و آلبوم جدید باب دیلن. و بخش جهان سایت خودمان موسیقی ما را هم که حتما ببینید.

 "تنها ديوانگان از قفس مي پرند"

* داغ تر از داغ: شماره ۳۸۱ ماهنامه فیلم و پرونده "پرواز بر فراز آشیانه فاخته" را ببینید: پرونده ای برای یکی از فیلم های عمرم و یکی از محبوب ترین کارگردان های زندگی ام یعنی میلوش فورمن به همراه مصاحبه اختصاصی با زین کیسی پسر کن کیسی. این هم فهرست این شماره از مجله. ببینید حتما!

"یک بار برای هرگز"

* داغ داغ داغ: صفحه سینمای جهان در روزنامه اعتماد دوشنبه (صفحه اینترنی و فایل پی دی اف) 

* این یک آنونس است و می خواهم آن را همین جا درست اول پستی که این همه دوستش دارم بنویسم: در روزنامه اعتماد دوشنبه این هفته (۳۱ تیر ۱۳۸۷) به همراه دوست گرامی ام نوید غضنفری صفحه ای برای فیلم یک بار (Once) در آورده ایم. از دست اش ندهید. حرف دل را زده ایم. این آنونس را هم نوید نوشته است. ببینیدش! 

* داغ: شماره ۱۷۵هفته نامه همشهری جوان: مطلب در مورد پاندای کونگ فوکار رفته ايم.

"دلواپس شادمانی تو هستم"

-1-

من همان اندازه

دلواپس شادمانی توام

که تو

دلواپس شادمانی من

اگر تو خاطری آسوده نداشته باشی

من هم آسوده خاطر نخواهم بود.

                                               خلیل جبران

در دفتر یادداشت های ماری هاسکل،

27 مه 1923

-2-

تو هر که باشی

مرا دل شکسته و نومید نخواهی کرد.

من هیچ خیالی در سر ندارم

که بخواهم تو کسی باشی

که من می خواهم باشی،

یا رفتارت به دلخواه من باشد

من بر آن نیستم

که بخواهم آینده تو را پیش بینی کنم،

من فقط می خواهم تو را کشف کنم.

تو مرا دل شکسته و نومید نخواهی کرد.

از نامه ماری هاسکل،

23 نوامبر 1912

-3-

انسان می تواند

بی آنکه انسان بزرگی باشد،

انسانی آزاده باشد.

اما هیچ انسانی نمی تواند،

بی آنکه آزاد باشد،

انسان بزرگی باشد.

از نامه خلیل جبران،

16 مه 1913

-4-

گاهی،

تو حتی لب به سخن نگشوده ای –

و من به پایان آنچه خواهی گفت رسیده ام.

                                                    خلیل جبران

در دفتر یادداشت های ماری هاسکل،

28 ژوئیه 1917

-5-

تو مرا یاری داده ای

تو در کارم مرا یاری داده ای

من تو را یاری داده ام

من در کارت تو را یاری داده ام.

و من

به خاطر این «من» و «تو»

از خداوند سپاسگزارم.

                                                    خلیل جبران

در دفتر یادداشت های ماری هاسکل،

12 مارس 1922

-6-

من به خاطر شادمانی تو

بسیار شادمانم

برای تو

شادمانی شکلی از آزادی است،

و در میان تمام کسانی که من می شناسم

تو آزادترین آنان هستی.

قطعا تو این شادمانی

و این آزادی را

بدست آورده ای.

زندگی نمی تواند

با تو

جز به مهر و شیرینی

جور دیگری رفتار کند

تو با زندگی

جز با مهر و شیرینی

رفتار نکرده ای.

از نامه خلیل جبران،

24 ژانویه 1923

-7-

درباره خویشتنِ خویش اندیشیدن، وحشتناک است.

اما این تنها راه صمیمانه کار است:

اندیشیدن درباره خویشتن خویشم بدانگونه که هستم،

اندیشیدن به جنبه های زشتم،

اندیشیدن به جنبه های زیبایم،

و در شگفت شدن از آنها.

چه آغازی می تواند محکم تر و استوارتر از این باشد؟

از چه چیزی می توانم رشد خود را آغاز کنم

جز از خویشتن خویشم؟

 از یادداشت های ماری هاسکل،

10 سپتامبر 1920

-8-

زناشویی

برای هیچ کس،

هیچ حقی

جز آنچه به دیگری می دهد،

پدید نمی آورد

زناشویی

برای هر کس

همانقدر آزادی می آورد

که آن کس به دیگری می دهد.

                                                    خلیل جبران

در دفتر یادداشت های ماری هاسکل،

27 مه 1923

-9-

رابطه و پیوند من با تو زیباترین چیز در زندگی من است.

این پیوند شگفت انگیزترین چیزی است که در هر زندگانی

آن را شناخته ام.

این پیوند جاودانه است.

                                                   خلیل جبران

در دفتر یادداشت های ماری هاسکل،

11 سپتامبر 1922

-10-

تو بیش از آنچه من قادر به گفتن باشم

به من گوش می دهی.

تو ضمیر آگاه را می شنوی.

تو با من به جاهایی می روی که

کلمات من قادر به بردن تو به آنجاها

نیستند

                                                    خلیل جبران

در دفتر یادداشت های ماری هاسکل،

5 ژوئن 1924

-11-

... و به او گفتم که می خواهم دوستی مان پایدار باشد، و می ترسم روابط عاشقانه آبکی، دوستی مان را تباه کند...

از یادداشت های ماری هاسکل،

10 دسامبر 1910

-12-

دو بوسه برای دست های تو،

و دو بوسه برای چشمانت.

خلیل جبران

6 مه 1912

-13-

آرزو می کنم می توانستم

به تو نشان دهم که یاد تو در من

تا چه اندازه شیرین است،

و تا چه اندازه دوست دارم

که تو را دوست بدارم.

به آستان من

خوش آمدی.

ماری هاسکل

2 اکتبر 1912

-14-

بین ما، ماری

خدای ناشناخته ای ایستاده است

که پاهایش استوار است،

که دستها و چشمانش

همیشه باز است،

و ذهنش تغییر ناپذیر.

روزی خواهد رسید که تو از من

این را دوباره خواهی شنید

از جهانی دیگر –

جهانی نزدیک تر به خورشید تا این سرزمین خاکی.

خلیل جبران

9 اکتبر 1912

-15-

برگرفته از: دلواپس شادمانی تو هستم، گزینه نامه های عاشقانه جبران خلیل جبران و ماری هاسکل، ترجمه مجید روشنگر. انتشارات مروارید،‌ چاپ اول 1386.  

 مرگِ من نزدیک است انگار 

      همه اش یک لحظه است. فکر می کنی مرگ به تو نزدیک شده است. فکر می کنی در یک چشم به زدن، یا حتی کمتر از آن، می میری و همه چیز تمام می شود. وقتی آن لحظه برایم پیش آمد فقط یک احساس داشتم: سبکی!

     همین چند روز پیش بود که داشتم از این طرف خیابان به سمت دیگرش می رفتم. پیکانی که داشت با سرعت زیاد به سمتم می آمد به هیچ وجه از سرعتش کم نکرد و من هم به هیچ وجه قدم هایم را بلندتر برنداشتم. جوانی پشت فرمان بود. بوق زد. واکنشی نشان ندادم. راستش هوای آن روز صبح از همان هواهایی بود که همیشه پیش خودم می گویم جان می دهد برای مردن. راننده ی جوان از شیشه ی ماشین که برای خارج شدن دود سیگار پایین کشیده بودش دستش را بیرون آورد تا به خیال خودش بگوید: "هو، مواظب باش! یه تکونی به خودت بده دیگه!" من هم به نشانه ی اینکه "هی، از سرعتت کم کن!" دستم را به سمت ماشین دراز کردم. تمامش یک لحظه بود. دست من به دست راننده خورد و سپر ماشین به لبه اورکت چرمم کشیده شد. یعنی اگر چند سانتی متر آن طرف تر بودم با آن سرعتی که ماشین آن جوان داشت همه چیز تمام می شد... خلاص! برای این است که در آن لحظه احساس سبکی کردم.

مقدمه؟ 

     تا به حال فرصتی پیش نیامده بود تا درباره ی نظراتی که دوستان برای مطالب این وبلاگ می گذارند چیزی بنویسم. حالا جناب kz این فرصت را فراهم کرده. آن هم با اشاره اش به حکم قاطعی که لرمانتوف در شعرش درباره ی عشق می دهد. در همان روزگارانی که به این قطعه دل بسته بودم و در هر گوشه ای می نوشتمش، برای خودم ایده ای درباره ی عشق دست و پا کرده بودم؛ اینکه چیست و به چه درد می خورد و به چه نوع رابطه ای می توان گفت عشق. حالا هم کم و بیش به این مفهوم معتقدم. اینکه عشق بین دو انسان ذوب شدن در هم و محو یکدیگر شدن نیست. اینکه عشق رقصی متوازن و کاملا حساب شده است و در آن ما به یک زوج بسيار هوشیار نیاز داریم. تصورش را بکنید که در میان سالن رقص بزرگي زوجی ایستاده اند. والسی پخش می شود و این زوج باید جلوی چشمان خیره ی حضار برقصند. اینکه می گویم به طور کلی با ایده ی رایج و مرسوم از عشق کاملا متفاوت است... موسیقی آغاز می شود. هر دو طرف کاملا حواسشان جمع است... نباید اشتباهی رخ دهد یا حرکت نادرستی صورت بگيرد. موسیقی اوج می گیرد... زوج ما سرخوش اند و رقصان در میان میدان اما ناگهان پای یکی اشان لیز می خورد... نه! هنوز همه چیز تمام نشده است... زن در حال سرخوردن است؛ مرد خم می شود و دستانش را زیر کمر زوج اش می گیرد و از افتادنش جلوگیری می کند. اندکی بعد مرد گام اشتباهی برمی دارد و زن اشکال او را می پوشاند. در عین حال هر دو تمام تلاش اشان را می کنند تا این اشتباهات دیگر تکرار نشود. مادامی که این روند ادامه دارد هر دو شادند و رقصان و موسیقی دل هایشان به گوش همه می رسد. شور و هیجانی که بین این دو حکم فرماست حاصل کلیدی ترین اصل ماجراست: توازن! یکی من می گذارم وسط یکی تو! نه برای اینکه جبران کنم چیزی را بلکه برای اینکه رقص بهم نخورد، برای خاطر ادامه یافتن موسیقی... برای اینکه توازن بهم نخورد. هدف که حفظ توازن باشد، انتظارات هر یک از دو طرف زوج رقصان چه اهمیتی دارد؟ هیچ! مهم ادامه ی رقص است و برقرار بودن و مادامی که هر دو طرف چنین ایده ای داشته باشند همه چیز روی روال سرخوشانه ای است. مشکل اما می دانید کجا پیدا می شود؟ آنجا که یکی حرکت اش اشتباه است و دیگری منتظر می ماند تا خود او آن را جبران کند؛ نگاهش می کند تا اشتباه برطرف شود غافل از اینکه برای حفظ هارمونی، اشتباه و ضعف یکی مختص طرف مقابل نیست و رفع آن بر هر دو طرف واجب است؛ آری رفع آن بر دو طرف واجب است.     

     اینها عقایدی است که در نوجوانی با هادی (همان دوستم که کتاب انسان های جاویدان را برد و نیاورد) درباره اشان بحث می کردیم... حالا که به آن روزها نگاه می کنم می بینم با اسکار وایلد موافقم... (روزی باید از اسکار وایلد دلبندم بنویسم. باید از این غول برايتان صحبت کنم. از داستان های کوتاه و رمان هایش، از اشعار و نمایشنامه هایش.) وایلد می گفت: " پیران به همه چيز اعتقاد دارند،‌ میانسال ها به همه چیز شک دارند و جوانان همه چیز را می دانند." شاید حکایت ما بوده آن زمان.       

***

جام زندگی

میخائیل لرمانتوف

      با دیدگان فروبسته لب بر جام زندگی نهاده ایم و اشکِ سوزان بر کناره ی زرین آن فرو می ریزیم.

     اما روزی می رسد که دست مرگ نقاب از دیدگان ما بر می دارد و هر آنچه را که در زندگانی مورد علاقه ی ما بود از ما می گیرد. فقط آن وقت می فهمیم که جام زندگی از اول خالی بوده و ما از روز نخست ازین جام جز باده ی خیال ننوشیده ایم. *

                                                              ***

     یکی از کتاب های تاثیر گذار عمرم را برادرم مسعود از روی سنگ فرش های پیاده روهای شهر خریده بود. کتابی بود درباره زندگی انسان هایی که در زمینه های مختلف نام جاودانی از خود بر جای گذاشته اند. نام کتاب انسان های جاویدان بود و به نظر می آمد مجموعه ای باشد؛ چون آنچه من تا چندین سال پیش که آن را به هادی بدهم و دیگر هیچ وقت به من پس اش ندهد، در دست داشتم جلد دوم این مجموعه بود. در همان کتاب بود که برای اولین بار نام چند تن از انسان هایی که در آینده ستون های زندگی ام شدند را دیدم. یکی از آنها شاعر جوان و شوریده ی روس یعنی میخائیل لرمانتوف بود. پرفسور هامبرت هامبرتِ رمان افسانه ای ولادمیر ناباکوف لولیتا حق داشت که در میانسالی اش چنان سودای لولیتا را در سر بپروراند. آتش عشق نوجوانی و سوز و گدازش به این راحتی ها از ذهن پاک نمی شود و تا آخر عمر همراه آدم می ماند. قصه ی من و میخائیل لرمانتوف هم انگار همین است.  

     به برخی از آثار هنری علاقه ی خاصی دارم و معتقدم که از بقیه ی آثار هنری حاضر در زندگی ام اهمیت بیشتری دارند. پیش از این درباره ی یکی از آنها که فیلم بری لیندون است نوشتم. حالا می خواهم از شعری بگویم که معتقدم مهم ترین شعر زندگی ام است؛ هر چه در ذهن دارم از این شعر و شاعر است. از این صداقت و بی شیله پیله بودنش. از این شوریدگی اش. و از این نکته سنجی اش در کشف پوچی تمامی آنچه روی این کره ی خاکی گرامی می داریمش. لرمانتوف در نوجوانی تکلیف کار را برایم روشن کرد. انگار دستم را گرفت و برد به دل این روزمرگی ها و گفت: "ببین! ته اش همین است." سالهای سال از آن اولین روزی که این شعر را در کتاب انشاء و نامه نگاری افشار خواندم می گذرد. چندی پیش که دوباره به شعر رجوع کردم دیدم همانی است که آن زمان بوده. با همان تاثیر و دریافتم هنوز هم به تک تک جملات لرمانتوف ایمان قلبی دارم.  

                                                      خستگی و غم

اثر:

میخائیل لرمانتوف

     همه جا و همه چیز، غرق در غم و خستگی است ... پس در آن دم که روح از نومیدی می نالد، رو بسوی که باید کرد؟

     بسوی هوس؟ نه! زیرا بهترین سال های عمر ما درین راه می گذرد و هرگز این جست و جوی بی فایده به نتیجه نمی رسد.

     بسوی عشق؟ ... ولی عشقِ که؟ ... برای دوره ای کوتاه؟ چنین عشقی به زحمتش نمی ارزد -  برای ابد؟ چنین عشقی وجود ندارد.

     بسوی خاموشی و تنهایی! ولی به درون خویش بنگر: هیچ نشانی از گذشته در آن نخواهی یافت زیرا شادی ها و غم ها همه همراه زمان رهسپار دیار عدم می شوند.

     بسوی هیجان های آتشین؟ نه! مگر نه اینکه دیر یا زود رنج دلپذیر تپش های دل، جای خود را به سردیِ تلخِ عقل و منطق خواهد سپرد؟

     بسوی زندگی؟ اوه! وقتی که در پایان این راه برگردی و به پشت سرت بنگری، از این شوخی زشت و مبتذل وحشت خواهی کرد! 

اما قبل از "برف اول"

                     یادداشتی کوتاه درباره "فیلم خانواده سیمپسون" در سایت سینمای ما

                                             در کنار شیرین ترین خانواده دنیا!

برف اول

چند شب پیش بود که باز هم غافلگیرم کرد. برف اول را می گویم. همیشه کارش همین بوده است. وقتی اصلا انتظارش را ندارم ناگهان خودش را بر سر و روی ام می زند. همان شب در اداره روبروی کامپیوتر نشسته بودم و شعری از لوئیز گلیک می خواندم به نام "برف اول." فکرش را نمی کردم که این قدر زود به استقبالم بیاید و سر تا پایم را سفید کند.

                                               (برف اول/مری جی اسمیت)

برف اول

لوئیز گلیک

هم چون کودکی، زمین به خواب فرو می رود،

یا شاید هم مردم این طور می گویند.

زمین می گوید اما من خسته نیستم

و مادر می گوید شاید تو خسته نباشی اما من خسته ام —

در چهره اش خستگی موج می زند، این را هر کسی می تواند ببیند.

پس برف باید ببارد، خواب باید بیاید.

چون که مادر تا سر حد مرگ از زندگی خسته

و نیازمندِ سکوت است.

۲۶ نوامبر ۲۰۰۷

First Snow

by Louise Glück

Like a child, the earth’s going to sleep,

 or so the story goes.

But I’m not tired, it says.

 And the mother says, You may not be tired but I’m tired—

You can see it in her face, everyone can.

 So the snow has to fall, sleep has to come.

 Because the mother’s sick to death of her life

and needs silence.

      شارل بودلر، که بی شک می توان او را پدر معنوی مدرنیسم در هنر و ادبیات نامید، نهم آوریل سال 1821 در پاریس به دنیا آمد. در 6 سالگی پدرش را از دست داد و یک سال بعد مادرش با یک افسر ارتش ازدواج کرد. این حادثه تاثیر نامطلوبِ عمیق و پایداری بر روح حساس او که شیفتگی خاصی هم نسبت به مادرش داشت بر جای گذاشت. در 11 سالگی ناسازگاری ها موجب شد ناپدری او را به پانسیونی در لیون بفرستد. 

      در 17 سالگی حین سفری خانوادگی به منطقه پیرنه نخستین اشعارش را می سراید. در 1839 از دبیرستان اخراج می شود. در 19 سالگی زندگی ادبی و آزادانه ای (لیبرتن) در پاریس آغاز می کند و با نویسندگانی همچون ژرار دونروال و بالزاک آشنا می شود. همچنین رابطه ای طولانی با سارا لوشت (luchette) دختر خودفروش یهودی محله ی کارتیه لاتن آغاز می کند. (بعضی زندگینامه نویسان معتقدند همین زن او را به سفلیس مبتلا کرد). یک سال بعد ناپدریش برای دور کردن او از این زندگی مخرب، بودلر را به سفری به شرق (جزایر موریس و بوربون – تا سر حد هند) می فرستد و پس از بازگشت، برای جلوگیری از ولخرجی، حق استفاده آزادانه از اموال (ارثیه پدری) را از او سلب می کند. از آن پس همواره زندگی بودلر در فقر و بی خانمانی گذشت و تلاشهایش برای تامین معاش از طریق قلم (از جمله نمایشنامه نویسی برای تئاتر و چاپ مقاله در روزنامه ها) بی ثمر ماند. دو بار دست به خودکشی می زند و به مادرش می نویسد:"من خود را می کشم، چون دیگر نمی توانم زندگی کنم. زیرا برای دیگران بی ثمر هستم و برای خود خطرناک..."   

     در 21 سالگی با ژان دووال، محبوب ترین زن زندگی اش، آشنا می شود. در 26 سالگی تنها داستانش ،فانفارلو، در مجله ای چاپ می شود و آثار ادگارآلن پو را کشف می کند. سپس با ماری دوبرون آشنا می شود. در1848 به همراه دوستانش با یک مجله سوسیالیستی همکاری می کند و در فعالیتهای سیاسی شرکت می جوید.

     در 30 سالگی نویسنده ای را که عقاید و جهان بینی اش تاثیر عمیقی بر او گذاشت کشف می کند: ژوزف دومایستر. شیفته زن بیوه ای به نام مادام ساباتیه می شود و برایش نامه های بی امضا می فرستد. سپس ترجمه هایش از آثار پو و همچنین بعضی از اشعارش در مجلات چاپ می شود. چاپ کتاب گلهای شر (گفته می شود پس از تورات و انجیل بیش از هر کتاب دیگری در جهان ترجمه و چاپ شده است) در 1857 (36 سالگی) جنجال ادبی و اجتماعی وسیعی به راه انداخت و در روزنامه ها مورد حمله قرار گرفت (به خصوص از سوی کشیشی به نام ادوارد تیری). در نهایت دادگاه (دادگاهی که همان سال به مادام بوواری اثر گوستاو فلوبر هم رسیدگی کرد) ناشر و شاعر را به جریمه نقدی و حذف شش شعر محکوم کرد. بودلر در نامه به وکیلش می نویسد: "اخلاق انواع مختلفی دارد؛ اخلاق مثبت و عملی داریم که همه موظف به اطاعت از آن هستند، اما اخلاق هنر متفاوت است و از ابتدای خلقت هنرها این مسئله را اثبات کرده اند. آزادی هم چندین نوع دارد. آزادی مخصوص نوابغ و آزادی بسیار محدود برای جنایتکاران." بالاخره بودلر نامه ای مبنی بر درخواست عفو نوشت و برای امپراتریس فرستاد.

      در سال 1860 بهشت های مصنوعی (des paradis artificiels)(توصیف تجربه های حسی ناشی از مصرف موادمخدر) و چند اثر دیگر را منتشر می سازد. در 40 سالگی (1861) کاندید عضویت در فرهنگستان فرانسه شد اما از آن کناره گیری کرد. اولین مقاله ی تحسین آمیز درباره گلهای شر در روزنامه ها چاپ می شود . اشعاری کوچک به نثر، ملال پاریس، را منتشر می کند. برای ایراد سخنرانی به بروکسل سفر می کند. مقاله ای از استفان مالارمه با عنوان سمفونی ادبی چاپ می شود که بخشی از آن به بزرگداشت بودلر اختصاص دارد. در مارس 1866 بر اثر سقوط بر سنگفرش کلیسایی در بلژیک، دچار فلج مغزی می شود. مادرش او را در بیمارستانی در پاریس بستری می کند تا اینکه سرانجام در روز سی و یکم اوت 1867 در 46 سالگی، پس از احتضاری طولانی از دنیا می رود و در گورستان مونپارناس به خاکش می سپارند.

       زندگی غریب و عقاید و اندیشه های متناقض بودلر همیشه مورد بحث منتقدان و صاحب نظران بوده است. به ویژه درباره ایمان، خیر و شر و خدا و شیطان. تی اس الیوت می نویسد: بودلر می کوشید از در فرعی به درون مسیحیت راه یابد. خود او می نویسد: «سرنوشت آدمی معطوف به نبردی بر ضد بدی است که در آن بشر هرگز نمی تواند خود را فاتح بخواند. کتاب گلهای بدی برای آن است که دست و پازدنهای روح را در چنگال بدی بیان کند. هر انسان در برابر خود دو نامتناهی می بیند: بهشت و دوزخ. آدمی در تصویر هر یک از این دو نامتناهی، نیمی از سرشت خود را باز می شناسد.» اعتقاد بودلر به شیطان دو جنبه ی متضاد دارد: هم او را آیت عصیان می داند، هم منشای شر و فساد. هم فریفته ی اوست هم از او دوری می جوید، هم زیباییهای زندگی را از او ناشی می داند و هم رنجها و پلیدیهای آن را. کم بوده اند کسانی که چون او در زمینه ی معنوی آنقدر کامیاب و در قلمرو زندگی آنقدر ناکام باشند. این مرد با روشن بینی هولناکی خود را شناخته و خود را در درد پرورده است. خیام وار برای معمای خلقت پاسخی می جوید و چون تیره بختی خود را ناشی از وضع کلی بشری می داند، می کوشد با گشودن درهای شب درونی خویش، سرانجام بر واقعیتی که عام و عالمگیر باشد دست یابد. یکی از محققان (درکتاب دنیای شاعرانه ی بودلر) چکیده فکر او را چنین توصیف می کند: اراده ی از نو ساختن خلقتی که به نظر ناکامل می آید. بودلر را، به خصوص به لحاظ فلسفه و درونمایهء آثارش می توان با شعرا و عرفای بزرگی همچون حافظ، مولانا و به ویژه خیام مقایسه کرد. (از مقدمه ی کتاب ملال پاریس و گلهای بدی ترجمه ی محمدعلی اسلامی ندوشن.)

- شعر، یک طریقت زندگی ست.                                                

La poesie est une facone de vivre.

- می توان سه روز بدون نان زیست، ولی بدون شعر هرگز.

- ابلیس، براستی مجبورم به او ایمان بیاورم، زیرا در درونم وجودش را احساس می کنم!

- خنده امری شیطانی ست، پس در حقیقت عمیقا انسانی ست.

Le rire est satanique, il est donc profondément humain.

- امر زیبا همواره شگفت آور است. 

- مکتب خیال پروری مکتبی ماورایی و اسرارآمیز است: زیرا از طریق رؤیاست که انسان با دنیای وهم آلودی که احاطه اش کرده ارتباط برقرار می کند.

La faculté de rêverie est une faculté divine et mystérieuse ; car c'est par le rêve que l'homme communique avec le monde ténébreux dont il est environné. 

- خداوند تنها موجودی ست که برای فرمانروایی حتی نیاز به وجود داشتن ندارد.

Dieux est le seul etre qui, pour regner, n`ait meme pas besoin d`exister.

چند منبع فارسی درباره ی بودلر:

1-      بودلر نوشته ی ژان پل سارتر، ترجمه ی دل آرا قهرمان (انتشارت سخن)

2-       مقاله والتر بنیامین (ترجمه مراد فرهادپور) در ارغنون ویژه شعر (شماره 14)

3-       مقدمه کتاب ملال پاریس و گلهای بدی ترجمه ی محمدعلی اسلامی ندوشن

4-       تجربه مدرنیته مارشال برمن، ترجمه ی مراد فرهادپور {فصل سوم}

5-       گلهای شر ترجمه محمدرضا پارسایار - انتشارات هرمس.      

و این سه عکس هم به عنوان حسن ختام.

شارل

بودلر

ش. ب.

 پاییز آمد، با لیسَک‌های سفید و کوچکش
 با خوشه‌های ابر و قُله‌های درهمش

    در این عصر خنک، پاییز هنوز جوان است. شاعر کم سن و سال در اتاقی که به تازگی اجاره کرده نشسته است؛ تنها با اندیشه های رنگارنگ خویش. در اتاق کناری، دختر صاحبخانه سخت غرق مشق ویولن است. شاعر از صدای موسیقی کلافه می شود و از اتاق بیرون می زند. به پشت ساختمان دانشگاه وینچستر می رود و مدتی در آنجا قدم می زند و تفکر می کند؛ سپس باز می گردد و یکی از نغزترین قطعات ادبیات جهان در توصیف پاییز را می سراید.

              لازمه ظهور شاعران بزرگ وجود مخاطبین بزرگ است.  ناشناس

    در ادبیات انگلیس شاید مجنون ترین ها، شاعران عصر رمانتیک باشند. از ویلیام بلیک تا ویلیام وردزورث و ساموئل تایلور کولریج، از پرسی شلی تا لرد بایرون... اما در میان تمامی این نام های پرشور و ملتهب نامی همیشه برایمان طپش قلب به همراه می آورد: جان کیتس. 

من، تو

به کلیشه ها خو کرده ام.

"تو رفتی،‌ من تنها ماندم.

می توانستیم ما شویم، من و تو!"

می بینی،‌ جز کلیشه ها هیچ ندارم

برای بیان احساساتم.  

                                                   دریا نیز می میرد. 

می کوشم که تنها

خویشتن ویراسته خود را

به مکان های عمومی ببرم.

خسته نشدی

از چرک نویس های

هر روزی؟

در چشمان کوفته ات

تمامی کلمات

قلم خورده ام،‌ هنوز خواناست.

در درخششت

تمامی آن فضای سپید پابرجاست

همان جا که می توانم پدیدار شوم.

Sonnet L’Abbe (1973-)

Love

I try to take only

my edited self

to public places.

Aren’t you tired

of the rough draft

every day?

In your hurt eyes

all my crossed-out

words, still legible.

In your glow

all the white space

where I can unfold.

ریچارد براتیگان

انتظار

در نظرم

سالها طول کشید

تا  

یه دسته

بوسه

از لباش

بچینم

و

توی گلدونی به رنگ سپیده دم

در

قلبم بذارم.

اما

این انتظار

ارزشش را داشت.

چون که

من

عاشق

بودم. 

برتولت برشت از هالیوود می گوید...

"حکایت ب.ب. بخت برگشته خودمان"

هر روز صبح دنبال یک لقمه نان حلال

پا می گذارم به بازار دروغ ها

و سرشار از امید سر جای خود می نشینم

در کنار دیگر فروشنده ها.

آنچه در ادامه می آید ارمغان هایی است که از " کتاب آوازها" به ترجمه شجاع الدین شفا برگرفته ام. 

هاینریش هاینه، شاعری آلمانی

1

    مردم چه بد زبان شده اند. می گویند تو که دلدار منی، دلی هر جایی داری.

    مردم چه بد زبان شده اند. از تو بد می گویند بی آنکه از لذت بوسه های آتشینت باخبر باشند.

2

    نمی خواهم دوستم داشته باشی، زیرا از عشق من بدبخت خواهی شد. مگر نمی بینی که من می کوشم تا آتش عشقم در دلت شعله نیفروزد؟

    اما نمی دانی چه سخت است که ببینم بدین آسانی به منظور خود رسیده ام. گاه با خویش می گویم: "با این همه، کاش هنوز یک ذره مرا دوست داشت!"

3

    دلم می خواست مدتی دیگر در کنار تو بمانم و هیچ کاری نکنم. اما تو کار زیادی داشتی و شتابان از نزد من رفتی. وقتی که می رفتی، به تو گفتم که دلم در گرو عشق تو است. بقهقهه خندیدی و از روی شوخی، زانوان خود را به عنوان تشکر خم کردی. بدتر از همه، بر زخم دلم نمک پاشیدی، زیرا وقت رفتن حتی بوسه ای نیز به رسم خداحافظی بمن ندادی.                                         

اما گمان مبر که از جفای تو خودم را خواهم کشت. راست است که اوقاتم خیلی تلخ است، اما خودم را نمی کشم، زیرا این بلای عشق یکبار دیگر بر سرم آمده است. حالا دیگر چندان هم تازه کار نیستم.

آدرین ریچ

    در 16 می 1929 در بالتیمور مریلند دیده به جهان گشودی. از همان کودکی و در سایه رهنمون های پدر، مطالعه اشعار آرنولد،بلیک،تنیسون،کیتس و استیونز را آغاز کردی. شعر که گفتی خیلی زود نامت بر سر زبان ها افتاد. یادت می آید که دبلیو اچ اودن چقدر از مجموعه "تغییر دنیا" تعریف کرد. حالا خیلی از آن روزها گذشته و تو مانده ای و یک دنیا شعر فراموش نشدنی . باید اعتراف کنم تو برایم همانی که فروغ است. شاعره ای مقدس! از عشق سخن گفتنت را دوست می دارم و اینکه چه زیبا از دل مردگی ها و تلخی های زندگی حرف می زنی.

درختان

درختان درون، عزم جنگل کرده اند،

همان جنگل که تمامی این روزها تهی بود

نه پرنده ای جایی برای نشستن در آن داشت

نه حشره ای جایی برای پنهان شدن

نه خورشید می توانست در زیر سایه ای آرام گیرد

جنگلی که سراسر این شب ها تهی بود

صبح هنگام پر از درخت خواهد شد.

سراسر شب ریشه ها در کارند

تا بگشایند راهی برای خویش

از منافذ کف ایوان.

برگ ها می کشند خود را به سوی شیشه

ترکه های شکننده سخت در تلاش  

شاخه های گره خورده در هم می آمیزند زیر سقف

بسان بیماران تازه مرخص شده

مبهوت،در حرکت

به سوی درهای درمانگاه.

                     *

در داخل نشسته ام، درها گشوده بر ایوان

نامه های بلند بالایی می نویسم

بی آنکه چیزی از مهاجرت

جنگل از خانه در آنها ذکر کنم.

شب باطراوت است، ماه شب چهارده می درخشد

در آسمانی آرام و به فراخی گشاده.

بوی برگ و گل سنگ

همچنان بسان نوایی وارد اتاق ها می شود.

سرم پر است زنجواهایی

که فردا خاموش خواهد شد.

گوش کن. صدای شکستن شیشه را می شنوی.

درختان لنگان پیش می روند

به دل شب. باد شتابان به پیشوازشان می آید.

ماه درهم شکسته است همچون آینه ای،

تکه هایش اینک برق می زد در تاجی

بر سر بلندترین بلوط.

تقدیم به شوخ طبع ها! 

     داگلاس آدامز(1952-2001) همان طور بود که دوست می دارم. جمع اضداد. جدی و در عین حال شوخ طبع. همان گونه که همیشه دوست دارم باشم. نه اهل تظاهرهای پوشالی بود ، نه اهل فخرفروشی. ترجمه شعر "لالایی های ماروین" را به همه آنها تقدیم می کنم که دوست دارند چنین باشند.

لالایی های ماروین

حالا که دونیا رفته تو رختخواب،

ظلمت شب دیگه نمی تونه منو تو تاریکی نگه داره،

اشعه مادون قرمز که دارم،

چقده بدم می آد از شب.

حالا که می خوام کپه مرگمو بذارم،

باس گوسپندان کهربایی رو بشمورم،

هی باس بگم خوابای خوش بیبینی، خوابای خوش بیبینی،

چقده بدم می آد از شب.

     به این میگن یه اسباب کشی درست و حسابی! خداحافظ پرشن بلاگ، سلام بلاگفا! در طی این تغییر مکان، تعدادی از مطالب پیشین را هم با خود آورده ام! 

     در بخش "شعر دیگران" در مجله آزما (شماره 30) سه شعر ترجمه از من چاپ شد. دو شعر از ژوزف ای دان دوراند و شعری از لوییز هالف. هدفم از این ترجمه ها آشنایی بیشتر با شعر سرخ پوستان کانادا بود. اما یکی از شعرهای اصلی ــ به دلایلی که همه به آنها آگاهیم ــ چاپ نشد. ترجمه شعر دان دوراند

(1964)، که هرگز چاپ نشد، را با هم می خوانیم:

شهبانوی ماهیان آزاد  

شهبانو مرد.

چون باد ناپدید شد.

درون آب شیرجه زد

و کشیده شد بینی اش

به آرامی بر

کف نرم دریا.

شهبانوی ماهیان آزاد شد.

بانوی زیبارویی که هرگز

با صدای بلند سخنی نگفت.

بچه هایش، حشرات آبزی را دنبال می کنند

و در جشن تولد خویش

می رقصند:

دم هایشان می رود

این سو و آن سو.

این سو و آن سو.

ماه فرا می خواند تمامی

شب زنده داران را:

بوف را

موش ها را

کایوت را

به کنار آب بیایید

و شهبانو را به تماشا بنشینید

که مهیای

جفت گیری می شود.

بسته می شوند چشم هایش

می پذیرد جفت نر مکار خویش را:

دندان های جفتش

بدن نرم شهبانو را می گزد.

تخم ها پخش می شوند و در هم می آمیزند

با حیات سپیدفام جفتش

ماه لبخند می زند

بوف چشمک

موش ها می دوند

و کایوت

می جود با ولع

شهبانوی محتضر را.